Opis przedmiotu
Zainteresowanie wizualnością wśród antropologów wraca do łask. Wynika to zapewne z zarówno z uprzednich zaniedbań, jak i, przede wszystkim, poszerzenia zakresu samej subdyscypliny. Antropologii wizualnej nie sprowadza się już obecnie jedynie do metody pomocniczej etnografii (fotografia i film); nie zaniedbując tych uprzednich obszarów funkcjonowania stała się ona dziś przede wszystkim obszarem refleksji nad funkcjonowaniem kategorii wizualności w różnych kulturach (także naszej). Wpisuje się więc w przemiany jakie zachodzą w obrębie samej dyscypliny antropologii. Zajęcia pomyślane są jako prolegomena do antropologii wizualnej i będą dotyczyć przede wszystkim fotografii i filmu, rozumianych jako materiał do badań i analizy. Będą one miały charakter dyskusji na temat oglądanych filmów i fotografii, jak również tekstów teoretycznych.
Sylabus
1 i 2 Antropologia wizualna, antropologia fotografii i filmu
3 Paralelizm pomiędzy antropologią i fotografią. Wczesna fotografia antropologiczna (m.in. B. Malinowski i K. Zagórski)
4 i 5 Czym jest fotografia? Znaczenie w fotografii
6. R. Flaherty, Nanook z Północy
7. Krótka historia filmu etnograficznego. Doświadczenia polskie.
8. Co to jest dokument? Dokument w fotografii i filmie; konwencje realizmu dokumentalnego.
9. Fotografia i chłopi. Sposób funkcjonowania fotografii w kulturze chłopskiej.
Andrzej Różycki, Nieskończoność dalekich dróg i fenomen Zofii Rydet
10 i 11 Konstruowanie znaczenia w fotografii:
12. Fotografia poza Europą. Przykład afrykański
13 i 14. Jean Rouch i problem dokumentu (przykład filmowy)
15. Odwrócone spojrzenie "dzielona antropologia"
Literatura
M. Banks i H. Morphy (red.), Rethinking Visual Anthropology, Yale University Press, New Haven i London 1997
R. Barthes, Światło obrazu, Warszawa 1996
R. Barthes, Retoryka obrazu, "Pamiętnik Literacki", z. 3/1985.
J. Bartuszek, Między reprezentacją a martwym papierem. Znaczenie i funkcja chłopskiej fotografii rodzinnej, Warszawa 2005
W. Benjamin, Twórca jako wytwórca, Poznań 1975
J. Berger i J. Mohr, Another Way of Telling, New York 1982
M. Bijak, A. Garlicka, Fotografia chłopów polskich, Warszawa 1983
A. Bohdziewicz, Zostały zdjęcia, "Konteksty. Polska Sztuka Ludowa" 3-4, 1997
H. Czachowski, O fotografii i etnografii, "Konteksty: Polska Sztuka Ludowa" nr 1-2/1994
J. DeBouzek, Etnograficzny surrealizm Jeana Roucha, "Konteksty Polska Sztuka Ludowa" 3-4/1992
A. Grimshaw, Kino antropologiczne Jeana Roucha, "Kwartalnik Filmowy" nr 47-48, jesień-zima 2004, s. 45-74.
M. Jay, Kryzys tradycyjnej władzy wzroku. Od impresjonistów do Bergsona, przeł. J. Przeźmiński, [w:] Odkrywanie modernizmu. Przekłady i komentarze, pod. red. R Nycza, Universitas, Kraków 2004, s. 295-330.
P. Hockings (red.), Principles of Visual Anthropology, Mouton de Gruytes, Berlin 1995 "Konteksty. Polska Sztuka Ludowa" nr 3-4/1992 i 3-4/ 1997 (numery poświęcone w całości antropologii wizualnej)
"Konteksty. Polska Sztuka Ludowa" nr 3-4, 1992 oraz 3-4/1997
"Kwartalnik Filmowy" nr 23, 1998 (dokument); 47-48, 2004 (antropologia i film)
K. Olechnicki, Antropologia obrazu. Fotografia jako metoda, przedmiot i medium nauk społecznych, Oficyna Naukowa, Warszawa 2003.
S. Pink, Interdisciplinary agendas in visual research: re-situating visual anthropology, "Visual Studies", Vol. 18, No. 2, 2003, 179-192
Powiększenie. Fotografia w czasach zgiełku, Festiwal Fotografii Czarno-Białej, Zakopane - Warszawa 2002 (album)
M. Przylipiak, Poetyka filmu dokumentalnego, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego 2000.
A. Różycki, Nieskończoność dalekich dróg (ścieżka dźwiękowa), "Konteksty. Polska Sztuka Ludowa" 3-4, 1997
J. Ruby, Mówić do, mówić o, mówić z albo mówić przy, "Kwartalnik Filmowy" nr 47-48, jesień-zima 2004, s. 20-44
J. Ruby, Picturing Culture. Explorations of Film and Anthropology, The University of Chicago Press, Chicago and London 2000.
Z. Rydet, O "Zapisie socjologicznym", "Konteksty. Polska Sztuka Ludowa" 3-4, 1997.
S. Sikora, Fotografia. Między dokumentem a symbolem, Izabelin 2004.
S. Sikora, Fotografia w czasach zgiełku. Kilka uwag o dokumencie i "Powiększeniu", (w:) Polska fotografia dokumentalna na skrzyżowaniu dyskursów. Materiały z sesji zorganizowanej z okazji wystawy Leonarda Sempolińskiego, Zachęta Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa 2006, s. 113-127.
S. Sikora, O problematyczności wizualności w antropologii, (w:) Kultura profesjonalna etnologów w Polsce, M. Brocki, K. Górny, W. Kuligowski (red.), Wrocław 2006, s. 181-200.
S. Sikora, Nostalgia urzeczywistniona, tekst do katalogu wystawy: Nostalgia urzeczywistniona. Afryka w fotografiach Kazimierza Zagórskiego, Zachęta 2005
S. Sontag, O fotografii, Warszawa 1987
S. Sprague, How the Yoruba See Themselves, (w:) The Anthropology of Media. A Reader, K. Askew & R. Wilk (red.), Blackwell Publ., s. 172-186.
R. Sulima, Album "cieni". Słowo i fotografia w kulturze ludowej, [w:] w tegoż, Słowo i etos. Szkice o kulturze, Zakład Wydawniczy FA ZMW "Galicja", Kraków 1992 .
T. Wright, Antropolog jako artysta: fotografie Malinowskiego z Trobriandów, "Konteksty" 1-2/1997
M. Young, Kiriwina Malinowskiego. Wprowadzenie (fragmenty), przeł. S. Sikora, "Konteksty. Polska Sztuka Ludowa", nr 1-4/2000.
|
